FAQ, czyli najczęściej zadawane pytania

W przestrzeni publicznej funkcjonuje dużo pytań dotyczących promieniowania elektromagnetycznego, ale wiele odpowiedzi na nie ma niewiele wspólnego z prawdą.

Jaki jest dopuszczalny poziom pól elektromagnetycznych w miejscach dostępnych dla ludności w Polsce?

W Polsce podstawowym przepisem, określającym standardy emisji pól elektromagnetycznych w środowisku jest rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883).

nadajnik Limity składowej elektrycznej i magnetycznej w zależności od częstotliwości

Zostało ono wydane zgodnie z upoważnieniem zawartym w artykule 122 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 z późniejszymi zmianami) w porozumieniu z ministrem właściwym w sprawach zdrowia.  Wskazany limit dotyczy łącznej emisji (obejmującej naraz wszystkie wykorzystywane przez stację pasma i maksymalną moc stosowaną przez stację).

Jakie normy obowiązują w Polsce, a jakie na świecie?

Dopuszczalne poziomy promieniowania dla ogółu ludności:

System Polska1 UE2 / ICNIRP3
CDMA450 0,1 W/m2 2,3 W/m2
LTE800 0,1 W/m2 4,0 W/m2
GSM900 0,1 W/m2 4,7 W/m2
GSM1800/LTE1800 0,1 W/m2 9,2 W/m2
UMTS2100 0,1 W/m2 10.0 W/m2
LTE2600 0,1 W/m2 10.0 W/m2
  1. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów, Dziennik Ustaw Nr 192 z dnia 14.11.2003 r. poz. 1883 (Dz.U.2003.192.1883)
  2. COUNCIL RECOMMENDATION of 12 July 1999 on the limitation of exposure of the general public to electromagnetic fields (0 Hz to 300 GHz), (1999/519/EC)
  3. ICNIRP, Guidelines for limiting exposure to time-varying electric, magnetic and electromagnetic field (up to 300 GHz), Health Physics, April 1998, Volume 74, Number 4

W większości krajów (między innymi w Niemczech, Hiszpanii, Czechach, Austrii, Wielkiej Brytanii, Francji) obowiązują limity określone przez Międzynarodową Komisję ds. Ochrony Przed Promieniowaniem Niejonizującym (ICNIRP), ustalone w oparciu o badania naukowe. Limity te są zalecane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) i znajdują się także w rekomendacjach oraz dyrektywach Unii Europejskiej.

Zalecenia ICNIRP stanowiące podstawę regulacji europejskich podlegają stałej weryfikacji, między innymi przez Międzynarodową Komisję ds. Ochrony Przed Promieniowaniem Niejonizującym (ICNIRP) oraz Komitet Naukowy ds. Pojawiających się i Nowo Rozpoznanych Zagrożeń dla Zdrowia (SCENIHR) – niezależną instytucją działającą w ramach Komisji Europejskiej. Obecnie stosowane wartości maksymalne nie zostały w ostatnim czasie zakwestionowane przez żadną z nich.

Zalecenia ICNIRP są stosowane na szeroką skalę w Europie,  Azji, Afryce, Ameryce Łacińskiej i na Bliskim Wschodzie. Podobne standardy są stosowane w Ameryce Północnej (wg IEEE). Niektóre kraje stosują bardziej rygorystyczne ograniczenia (Włochy, Szwajcaria, Litwa, Bułgaria oraz Polska) ale nie ma żadnych dowodów naukowych świadczących o tym, że surowsze limity mają korzystny wpływ na zdrowie.

„Zalecenia zawarte w wytycznych ICNIRP są wynikiem wnikliwej analizy literatury przedmiotu i opracowań z takich dziedzin, jak medycyna, epidemiologia, biologia i dozymetria. Jeżeli urzędy normalizacyjne ulegną presji społecznej, wprowadzając dodatkowe limity do już istniejących przepisów, ustalonych w oparciu o wyniki badań naukowych, powinny one mieć świadomość, że tego rodzaju działania podważają wiarygodność nauki, jak też dotychczasowych unormowań.”

Polska – surowe normy i ich konsekwencje

Normy emisji fal elektromagnetycznych obowiązujące w Polsce wynikają z uwarunkowań historycznych (zostały wprowadzone w latach 60 ubiegłego stulecia na podstawie na podstawie regulacji w ZSRR) i nie znajdują uzasadnienia w żadnych obiektywnych badaniach. Szybki rozwój technologii oraz kolejne częstotliwości udostępniane operatorom nie mogą osiągnąć całości swojego potencjału przy dopuszczonym prawem poziomie natężenia pola 0,1 W/m2. Jest to bowiem poziom tak mały, że już obecnie w terenie zurbanizowanym trzeba ograniczać parametry stacji bazowych lub powielać infrastrukturę na potrzeby wykorzystania kolejnych zakresów częstotliwości. Na przykład w przypadku wielu stacji nie jest możliwe zwiększenie ich pojemności poprzez dodanie kanałów radiowych do obsługi sieci LTE, ponieważ spowodowałoby to przekroczenie (w niektórych miejscach) bardzo restrykcyjnego poziomu granicznego. Jedynym rozwiązaniem jest więc budowa w sąsiedztwie lub w bliskiej odległości kolejnej, odrębnej stacji bazowej przeznaczonej do działania w nowym paśmie częstotliwości.

Kto dokonuje pomiarów pól elektromagnetycznych wokół stacji bazowych?

Operator telefonii komórkowej zgodnie z Art. 122a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627) jest zobowiązany do przeprowadzania pomiarów pola elektromagnetycznego wokół stacji bazowej bezpośrednio po rozpoczęciu jej użytkowania oraz po każdej zmianie warunków instalacji.  Każdorazowo raporty z pomiarów przekazywane są do wojewódzkich inspektoratów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska.